رابطه سمی چیست؟ | نشانه‌ها و راهکارهای مقابله

رابطه سمی؛ نشانه‌ها و راه‌های مقابله

• نشانه‌ها
• آیا بهتر می‌شود؟
• قدم‌های بعدی
• تشخیص آزار
• چطور تمامش کنیم؟
• حرف آخر

حسادت دائمی، نبود حمایت و این حس که باید مدام مراقب رفتارتان در کنار شریک عاطفی‌تان باشید، می‌توانند نشانه‌های یک رابطه ناسالم باشند. اگر نیاز به ترک این رابطه دارید، بدانید که تنها نیستید و کمک در دسترس است.

توی یک رابطه سالم، همه چیز خیلی راحت و روان پیش می‌ره. البته که ممکنه گاهی با هم مخالف باشید یا به دست‌اندازهایی بخورید، اما در کل، با هم تصمیم می‌گیرید، راحت درباره مشکلات حرف می‌زنید و واقعاً از بودن کنار هم لذت می‌برید.

اما داستان روابط سمی کاملاً فرق می‌کنه. به گفته‌ی جور-ال کارابایو، درمانگر روابط، در یک رابطه ناسالم، ممکنه بعد از وقت گذروندن با پارتنرتون، مدام احساس کنید انرژی‌تون تحلیل رفته یا ناراحتید. این یعنی یک جای کار می‌لنگد و بعضی چیزها باید تغییر کنند.

شاید رابطه دیگه اون حس خوب و لذت‌بخش گذشته رو نداره، با اینکه هنوز پارتنرتون رو دوست دارید. به هر دلیلی، انگار همیشه روی اعصاب هم راه می‌روید یا نمی‌توانید سر مسائل کوچک با هم بحث نکنید. حتی ممکن است به جای اشتیاق برای دیدنش، از ملاقات با او واهمه داشته باشید.

نشانه‌های یک رابطه سمی چیست؟

به گفته دکتر کارلا ماری منلی، نویسنده کتاب «شادی از دل ترس»، بسته به ماهیت رابطه، نشانه‌های سمی بودن می‌توانند خیلی ظریف یا کاملاً واضح باشند.

وقتی در یک رابطه سمی هستید، شاید همیشه نتوانید به راحتی این چراغ قرمزها را ببینید. ممکن است بعضی از این نشانه‌ها را در خودتان، شریک عاطفی‌تان یا در خودِ رابطه‌تان پیدا کنید.

۱. نبود حمایت کارابایو می‌گوید: «روابط سالم بر پایه یک تمایل دوطرفه برای دیدن موفقیت همدیگه در تمام جنبه‌های زندگی بنا شدن.» اما وقتی اوضاع سمی می‌شود، هر موفقیتی تبدیل به یک رقابت می‌شود. خلاصه اینکه، زمانی که با هم می‌گذرانید دیگر حس مثبتی ندارد. احساس حمایت یا تشویق نمی‌کنید و نمی‌توانید برای کمک روی او حساب کنید. در عوض، این حس به شما دست می‌دهد که نیازها و علایق شما اهمیتی ندارد و او فقط به چیزی که خودش می‌خواهد اهمیت می‌دهد.

۲. ارتباطات مسموم به‌جای مهربانی و احترام متقابل، بیشتر مکالمات شما پر از کنایه، انتقاد و تحقیر است؛ چیزی که یکی از پیش‌بینی‌کننده‌های طلاق محسوب می‌شود. آیا حواستان هست که پیش دوستان یا خانواده‌تان از او بدگویی می‌کنید؟ شاید وقتی در اتاق دیگری است، حرف‌هایش را با تمسخر تکرار می‌کنید. حتی ممکن است تماس‌هایش را جواب ندهید تا فقط برای مدتی از بحث و جدل‌های حتمی خلاص شوید.

۳. حسادت کارابایو توضیح می‌دهد که گرچه تجربه کمی حسادت گاهی طبیعی است، اما اگر این حسادت مانع از این شود که برای موفقیت‌های شریک زندگی‌تان خوشحال شوید، می‌تواند به یک مشکل تبدیل شود. این موضوع در مورد حسادت عاطفی هم صدق می‌کند. بله، این یک احساس کاملاً طبیعی انسانی است. اما وقتی منجر به سوءظن و بی‌اعتمادی دائمی شود، می‌تواند به سرعت رابطه‌تان را نابود کند.

۴. رفتارهای کنترل‌گرانه آیا پارتنرتون مدام از شما می‌پرسه کجا هستید؟ شاید وقتی فوراً به پیام‌هایش جواب نمی‌دهید عصبانی می‌شود یا آنقدر پشت سر هم پیام می‌دهد تا جواب بدهید. این رفتارها ممکن است از حسادت یا عدم اعتماد ناشی شوند، اما می‌توانند نشانه نیاز به کنترل هم باشند که هر دو به سمی شدن رابطه کمک می‌کنند. در برخی موارد، این تلاش‌ها برای کنترل می‌تواند به آزارگری (abuse) هم منجر شود (در ادامه بیشتر توضیح می‌دهیم).

۵. کینه و دلخوری کینه به دل گرفتن و پروروندن اون، صمیمیت رو از بین می‌بره. کارابایو اشاره می‌کند: «با گذشت زمان، ناامیدی یا کینه می‌تواند روی هم جمع شود و یک شکاف کوچک را به دره‌ای عمیق تبدیل کند.» ببینید آیا تمایل دارید این دلخوری‌ها را در سکوت تحمل کنید چون احساس امنیت نمی‌کنید که نگرانی‌هایتان را بیان کنید؟ اگر نتوانید به شریک زندگی‌تان برای شنیدن حرف‌هایتان اعتماد کنید، ممکن است رابطه‌تان سمی باشد.

۶. عدم صداقت می‌بینید که دائماً دارید درباره اینکه کجا بودید یا با کی ملاقات کردید دروغ می‌گید؛ چه به این دلیل که می‌خواهید از وقت گذراندن با او اجتناب کنید، یا نگرانید که اگر حقیقت را بگویید چه واکنشی نشان خواهد داد.

۷. الگوهای بی‌احترامی دکتر منلی می‌گوید همیشه دیر رسیدن، «یادم رفت»‌های بی‌اهمیت برای مناسبت‌ها، و رفتارهای دیگه‌ای که نشون‌دهنده بی‌احترامی به وقت شماست، چراغ قرمزهای مهمی هستن. یادتان باشد که برخی افراد ممکن است در برنامه‌ریزی و وقت‌شناسی مشکل داشته باشند، پس شاید بهتر باشد اول در این مورد با او صحبت کنید. اگر عمدی نباشد، بعد از اینکه توضیح دادید چرا این رفتار شما را اذیت می‌کند، ممکن است شاهد بهبودی باشید.

۸. رفتارهای مالی منفی اشتراک مالی با یک شریک عاطفی اغلب شامل توافق بر سر نحوه خرج کردن یا پس‌انداز پول است. با این حال، اگر یکی از طرفین تصمیم بگیرد پولی را صرف چیزی کند که دیگری با آن موافق نیست

۹. استرس دائمی چالش‌های عادی زندگی (مثل بیماری یکی از اعضای خانواده یا از دست دادن شغل) مسلماً توی رابطه تنش ایجاد می‌کنن. اما اگه می‌بینید همیشه و حتی بدون هیچ استرس بیرونی، توی رابطه‌تان مضطرب و تحت فشار هستید، این یک زنگ خطر جدیه. این استرس مداوم می‌تونه روی سلامت جسم و روانتون تأثیر منفی بذاره.

۱۰. نادیده گرفتن نیازهای شما دکتر کاتالینا لاوسین، روانشناس بالینی، میگه: همراهی با هر چیزی که پارتنرتون می‌خواد، حتی وقتی برخلاف میل و راحتی شماست، نشونه بارز سمی بودن رابطه‌ست. مثلاً نمی‌خواید تولد مادرتون رو از دست بدید، اما پارتنرتون دقیقاً همون روز برنامه سفر می‌چینه و شما برای اینکه دعوا نشه، با لبخند قبول می‌کنید!

۱۱. از دست دادن روابط دیگر دیگه با دوستان و خانواده وقت نمی‌گذرونید؛ یا برای اینکه با پارتنرتون بحثتون نشه، یا برای اینکه مجبور نشید درباره وضعیت رابطه‌تون به بقیه توضیح بدید.

۱۲. فراموش کردنِ خود (عدم خودمراقبتی) توی یه رابطه سمی، ممکنه عادت‌های خوبِ رسیدگی به خودتون رو کنار بذارید. سرگرمی‌هایی که دوست داشتید رو رها می‌کنید و از وقت آزادتون می‌زنید، چون یا دیگه انرژی ندارید یا پارتنرتون از اینکه برای خودتون وقت بذارید خوشش نمیاد.

۱۳. امید به تغییر شاید فقط به خاطر خاطرات روزهای اولِ رابطه مونده‌اید. یا پیش خودتون فکر می‌کنید اگر خودتون رو تغییر بدید، اون هم تغییر می‌کنه.

۱۴. راه رفتن روی پوسته تخم‌مرغ! (احتیاط بیش از حد) از ترس اینکه مبادا حرف زدن درباره مشکلات باعث تنش شدید بشه، از هرگونه بحثی فرار می‌کنید و تمام نگرانی‌ها رو توی دلتون نگه می‌دارید.

آیا میشه یک رابطه سمی رو درست کرد؟ خیلیا فکر می‌کنن روابط سمی کارشون تمومه، اما همیشه این‌طور نیست. شرط اصلی چیه؟ هر دو نفر باید واقعاً بخواهند که تغییر کنند. اگر فقط یک نفر برای ساختن الگوهای سالم تلاش کنه، متأسفانه احتمال تغییر خیلی کمه.

نشونه‌هایی که میگن می‌تونید رابطه رو نجات بدید: پذیرش مسئولیت: هر دوتون می‌دونید رابطه مشکل داره و می‌خواید درستش کنید. هر دو طرف باید سهم خودشون رو در سمی شدن رابطه بپذیرند. تمایل به سرمایه‌گذاری: هر دو حاضرید برای بهبود رابطه وقت و انرژی بذارید (مثلاً عمیق‌تر حرف بزنید یا وقت باکیفیتی برای هم خالی کنید). تغییر از سرزنش به درک متقابل: به جای گفتنِ «همش تقصیر توئه»، می‌گید «فکر کنم دچار سوءتفاهم شدیم، بیا دوباره حرف بزنیم». استقبال از کمک بیرونی: گاهی لازمه از مشاوره فردی یا زوج‌درمانی کمک بگیرید و این اصلاً خجالت نداره. مشاور می‌تونه مهارت‌های جدیدی برای حل تعارض بهتون یاد بده.

فرق بین رابطه سمی و سوءاستفاده (آزار) چیه؟ سمی بودن می‌تونه شکل‌های مختلفی داشته باشه، مثل آزار کلامی یا عاطفی. رابطه سمی ناسالمه، اما همیشه به معنی سوءاستفاده (Abuse) نیست. گاهی رفتارهای آسیب‌زننده عمدی نیستن. اما سوءاستفاده ناشی از میل به قدرت و کنترل کردن طرف مقابله و اغلب یواش‌یواش اتفاق میفته. هیچ بهانه‌ای برای رفتار آزارگرانه وجود نداره. اگر نشانه‌هایی مثل تحقیر مداوم، ایجاد ترس، منزوی کردن شما از خانواده، کنترل شدید مالی، تهدید به خودآزاری یا خشونت فیزیکی را می‌بینید، حتماً باید از یک متخصص برای خروج امن از رابطه کمک بگیرید.